Thư tín của Sứ đồ Phao-lô gửi cho Hội Thánh tại thành Phi-líp là một bức thư chan chứa tình yêu thương, niềm vui và sự cảm tạ. Để thật sự thấu hiểu chiều sâu thần học và tình cảm thuộc linh trong những câu Kinh Thánh cuối chương 4 (câu 18-20), chúng ta phải đặt chúng vào đúng dòng chảy của toàn bức thư, vào mối quan hệ đặc biệt giữa Phao-lô và Hội Thánh này, cũng như vào hoàn cảnh tù đày hiện tại của vị sứ đồ. Đây không chỉ là lời cảm ơn cho một món quà vật chất, mà là một minh họa sống động về mối thông công thuộc linh, sự ban cho đẹp lòng Đức Chúa Trời và lời hứa chu cấp đầy quyền năng.
Thành Phi-líp là một thuộc địa La Mã, nơi những cựu chiến binh được cấp đất. Tinh thần La Mã, lòng trung thành với Sê-sa và sự tự hào về quyền công dân thấm sâu vào đời sống nơi đây. Chính trong bối cảnh đó, Phao-lô đã rao giảng Tin Lành trong chuyến hành trình truyền giáo lần thứ hai, và Hội Thánh đầu tiên trên đất Âu Châu đã được thành lập (Công vụ 16:11-40). Hội Thánh này gồm những người như Ly-đi (một thương gia), người đề lao và gia đình ông. Ngay từ đầu, Hội Thánh Phi-líp đã bày tỏ lòng yêu mến và sự hỗ trợ cụ thể cho Phao-lô.
Mối quan hệ giữa Phao-lô và Hội Thánh Phi-líp là duy nhất. Trong tất cả các thư tín, chỉ có thư Phi-líp là không có lời quở trách nặng nề nào về giáo lý sai lạc hay tội lỗi nghiêm trọng. Thay vào đó, chủ đề xuyên suốt là "sự vui mừng trong Chúa" (Φρηνέω ἐν κυρίῳ - *Chairete en Kyriō*). Phao-lô gọi họ là "những bạn đồng ân điển" (Phi-líp 1:7) và "những người rất yêu dấu" (Phi-líp 4:1). Đây là một mối thông công (κοινωνία - *koinōnia*) sâu sắc, không chỉ trong đức tin mà còn trong hành động chia sẻ vật chất.
Phao-lô viết thư này khi đang bị tù, có lẽ tại Rô-ma (khoảng năm 60-62 SCN). Dù trong cảnh lao tù, ông vẫn vui mừng và tiếp tục chức vụ. Hội Thánh Phi-líp, qua Ê-pháp-rô-đích (Phi-líp 2:25), đã gửi cho ông một món quà để hỗ trợ nhu cầu vật chất. Đây không phải là lần đầu tiên. Phao-lô nhắc lại rằng "khi tôi từ xứ Ma-xê-đoan đi ra, về việc đóng góp và chịu khó thì không có Hội thánh nào chia sẻ với tôi, chỉ một mình các anh em mà thôi; vì ngay khi tôi còn ở thành Tê-sa-lô-ni-ca, thì cũng có một hai lần các anh em đã sai đồ cần dùng cho tôi" (Phi-líp 4:15-16).
Hành động này của Hội Thánh Phi-líp xuất phát từ tấm lòng và sự quan tâm chân thành (câu 10). Tuy nhiên, Phao-lô cũng nhanh chóng giải thích rằng ông học được bí quyết "được dư dật hay bị thiếu thốn cũng được" (Phi-líp 4:11-12). Ông không tìm kiếm của dâng, nhưng ông trân quý ý nghĩa thuộc linh đằng sau đó. Điều này dẫn chúng ta thẳng vào trọng tâm của phân đoạn 18-20.
Câu 18: "Vả, tôi đã đủ hết rồi, lại được dư dật nữa. Tôi đã nhận đủ, mà được dư dật rồi, vì đã nhận lấy nơi Ê-pháp-rô-đích những vật mà anh em đã gửi cho, như một thứ hương có mùi thơm, tế lễ chấp nhận được và đẹp lòng Đức Chúa Trời."
- "Đủ hết... dư dật" (ἀπέχω πάντα καὶ περισσεύω - *apechō panta kai perisseuō*): Động từ ἀπέχω trong ngôn ngữ tài chính thời đó có nghĩa là "nhận đầy đủ số tiền thanh toán". Phao-lô dùng từ này như một lời xác nhận chính thức: "Tôi đã nhận đủ số tiền/sự hỗ trợ". Ông không thiếu thốn gì nữa. Περισσεύω nghĩa là "dư dật, tràn đầy". Sự dư dật này không chỉ về vật chất, mà là sự thỏa nguyện và vui mừng trong lòng.
- "Một thứ hương có mùi thơm, tế lễ chấp nhận được" (ὀσμὴν εὐωδίας, θυσίαν δεκτήν, εὐάρεστον τῷ θεῷ - *osmēn euōdias, thusian dektēn, euareston tō theō*): Đây là ngôn ngữ tế lễ Cựu Ước. Cụm từ "hương thơm" (osmēn euōdias) xuất hiện nhiều lần trong sách Lê-vi ký (ví dụ Lê-vi 1:9, 13, 17) để mô tả của lễ thiêu được thiêu trên bàn thờ, bay lên làm mùi thơm đẹp lòng Đức Giê-hô-va. Phao-lô thần học hóa món quà vật chất. Nó không còn đơn thuần là tiền bạc, thức ăn, mà đã trở thành một của lễ thuộc linh dâng lên cho Đức Chúa Trời. Hành động yêu thương, chia sẻ của Hội Thánh Phi-líp được Chúa đón nhận như một nghi lễ thánh.
Câu 19: "Đức Chúa Trời tôi sẽ làm cho đầy đủ mọi sự cần dùng của anh em y theo sự giàu có của Ngài ở nơi vinh hiển trong Đức Chúa Jêsus Christ."
- Đây là một trong những lời hứa quý giá nhất trong Kinh Thánh, nhưng nó phải được hiểu trong bối cảnh. Đây không phải là "chi phiếu trắng" để con cái Chúa đòi hỏi mọi sự theo ý mình. Lời hứa này được đặt trong mạch văn của sự ban cho và nhận lãnh trong mối thông công.
- "Đức Chúa Trời tôi" (ὁ δὲ θεός μου - *ho de theos mou*): Cách gọi thân mật, cá nhân, xuất phát từ kinh nghiệm của Phao-lô về sự thành tín của Chúa.
- "Sẽ làm cho đầy đủ" (πληρώσει - *plērōsei*): Động từ tương lai, khẳng định sự chắc chắn. Cùng một gốc với từ "đầy trọn" (plēroma). Chúa sẽ đáp ứng một cách trọn vẹn.
- "Mọi sự cần dùng của anh em" (πᾶσαν χρείαν ὑμῶν - *pasan chreian hymōn*): "Nhu cầu", không phải "mong muốn". Chúa biết điều gì thật sự cần thiết cho chúng ta.
- "Y theo sự giàu có của Ngài" (κατὰ τὸ πλοῦτος αὐτοῦ - *kata to ploutos autou*): Tiêu chuẩn của sự chu cấp là sự giàu có vô hạn của Đức Chúa Trời, không phải theo mức độ chúng ta dâng hay sự hạn hẹp của hoàn cảnh.
- "Ở nơi vinh hiển trong Đức Chúa Jêsus Christ" (ἐν δόξῃ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ - *en doxē en Christō Iēsou*): Phương cách và lĩnh vực của sự chu cấp. Sự chu cấp này đến từ cõi vinh hiển và được thực hiện trong Đấng Christ. Mọi phước hạnh thiêng liêng và vật chất đều đến với chúng ta qua mối liên hệ với Chúa Giê-xu.
Câu 20: "Xin sự vinh hiển về nơi Đức Chúa Trời, là Cha chúng ta, đời đời vô cùng! A-men."
- Đây là lời tôn vinh, một lời chúc tụng (doxology) tự nhiên tuôn trào từ lòng của Phao-lô. Khi chứng kiến sự thành tín của Đức Chúa Trời qua sự ban cho của Hội Thánh và kinh nghiệm cá nhân về sự chu cấp, phản ứng đúng đắn là quy vinh hiển cho Đức Chúa Trời.
- "Đức Chúa Trời, là Cha chúng ta": Nhấn mạnh mối quan hệ gia đình. Sự chu cấp không phải từ một vị thần xa cách, mà từ một Người Cha yêu thương, Đấng biết rõ nhu cầu của con cái Ngài (Ma-thi-ơ 6:32).
Để hiểu sâu hơn, chúng ta cần đặt nguyên tắc này trong toàn bộ Kinh Thánh:
- 2 Cô-rinh-tô 9:6-15: Phao-lô cũng dạy về sự ban cho rộng rãi, và kết luận rằng "ơn phước của Đức Chúa Trời dư dật đến nỗi... Ngài có thể làm cho đầy đủ mọi ơn phước cho anh em" (câu 8). Hành động ban cho làm dấy lên lời cảm tạ lên Đức Chúa Trời (câu 12).
- Ma-thi-ơ 6:25-34: Chúa Giê-xu dạy đừng lo lắng về của cải vật chất, vì Cha trên trời biết mọi nhu cầu của chúng ta. Tìm kiếm Nước Đức Chúa Trời và sự công bình của Ngài trước hết, thì "các điều đó sẽ được cho thêm".
- Ma-la-chi 3:10: Đức Giê-hô-va thách thức dân sự thử Ngài trong việc dâng phần mười, hứa sẽ "mở các cửa sổ trên trời, đổ phước xuống cho đến nỗi không chỗ chứa".
Tất cả đều cho thấy một nguyên tắc thuộc linh: Khi con cái Chúa trung tín, rộng rãi trong sự ban cho vì cớ Nước Đức Chúa Trời, chính Ngài là Đấng chu cấp tối thượng sẽ đáp lại bằng sự chu cấp dư dật của Ngài, không nhất thiết luôn luôn bằng tiền bạc, nhưng bằng mọi điều cần dùng để làm vinh hiển Danh Ngài.
1. Ban Cho Như Một Của Lễ Thuộc Linh: Khi chúng ta dâng hiến, hỗ trợ công việc Chúa, hoặc giúp đỡ anh em, hãy làm với tấm lòng vui thích, như dâng một "của lễ có mùi thơm" lên cho Chúa. Đừng xem đó chỉ là nghĩa vụ tài chính, mà là một hành động thờ phượng (Rô-ma 12:1).
2. Học Sự Thỏa Lòng Trong Mọi Hoàn Cảnh: Như Phao-lô, chúng ta cần học bí quyết "được dư dật hay bị thiếu thốn cũng được". Sự thỏa lòng đến từ mối liên hệ với Đấng Christ (Phi-líp 4:13), không từ số dư tài khoản. Điều này giải phóng chúng ta khỏi lòng tham và sự lo lắng.
3. Tin Cậy Lời Hứa Chu Cấp Của Đức Chúa Trời: Lời hứa trong câu 19 là nền tảng cho đời sống tin cậy. Chúng ta có thể bước đi trong đức tin, biết rằng Cha Thiên Thượng biết mọi nhu cầu và sẽ chu cấp theo sự giàu có vinh hiển của Ngài, vào thời điểm và cách thức hoàn hảo của Ngài.
4. Sống Trong Mối Thông Công Thực Sự: Hội Thánh không phải là một tập hợp cá nhân riêng lẻ. Hãy quan tâm, chia sẻ và hỗ trợ lẫn nhau như Hội Thánh Phi-líp đã làm. Sự rộng rãi của chúng ta trở thành phương tiện Chúa dùng để chu cấp cho người khác và làm vinh hiển Danh Ngài.
5. Luôn Hướng Đến Sự Tôn Vinh: Mục đích tối thượng của mọi sự ban cho, nhận lãnh và chu cấp là để vinh hiển thuộc về Đức Chúa Trời. Mọi phước hạnh chúng ta nhận đều nhắc nhở chúng ta phải cảm tạ và tôn cao Ngài.
Phi-líp 4:18-20 là đỉnh cao của một nguyên tắc thuộc linh quan trọng được minh họa qua mối quan hệ giữa Phao-lô và Hội Thánh Phi-líp. Nó dạy chúng ta rằng sự ban cho rộng rãi vì cớ Tin Lành là một của lễ đẹp lòng Đức Chúa Trời. Đáp lại, Đức Chúa Trời thành tín, Đấng sở hữu mọi sự giàu có vinh hiển, sẽ chu cấp đầy đủ mọi nhu cầu cho con cái Ngài trong Đấng Christ. Bối cảnh này không hứa hẹn sự giàu có vật chất, nhưng đảm bảo sự chu cấp toàn diện và sự thỏa lòng sâu xa, dẫn đến lời tôn vinh vang lên: "Xin sự vinh hiển về nơi Đức Chúa Trời, là Cha chúng ta, đời đời vô cùng! A-men." Ước mong mỗi chúng ta sống và ban cho với tấm lòng như vậy, kinh nghiệm sự thành tín của Đức Chúa Trời và trở thành ống dẫn phước hạnh của Ngài cho thế gian.